Iris na Gaeilge    Eanáir 2005         uimh 8

An Chluas

Is é príomhbhua na cluaise: fuaim a chloisteáil agus an chiall a bhaineann léi a tharchur go dtí an inchinn tríd an néaróg chloisteála. Trí phríomhchuid a bhíonn sa chluas, agus is mar seo a leanas a oibríonn síad:

1. Isteach tríd an duillín agus tríd an gcanáil sheachtrach chloisteála a thagann an fhuaimthonn sa chlúas sheachtrach . Buaileann an fhuaimthonn tiompán na cluaise, agus critheann an tiompán i bpas le brú na fuaime.

2. Trí cinn de chnámhóga a bhíonn sa chluas láir agus iad ceangailte dá chéile: an casúirín a ghluaiseann i dtiúin leis an tiompán; an inneoin agus an stíoróipín. Tiomáineann sí seo scannán beag sa chochla, "An fhuinneog ubhchruthach "a thugtar ar an scannán sin

3. Bíonn an chochla nó an chluas inmheánach lán le leacht , agus nuair a ghluaiseann an fhuinneog ubhchrutach, tarchuirtear tonnta tríd an leacht. Spreagann siad sin néarchinn na néaróige cloisteála. Istigh sa chloigeann a bhíonn an chochla, agus í ceangailte den inchinn.

Cuirtear athrú ar mhinicíocht fuaime. Is mar athrú ar airde na fuaime a chloiseann an duine é sin . Is é sin le rá: an airde a chloistear, bíonn dlúthbhaint aici leis an minicíocht. Ni mar a chéile díreach an chloisteáil ó dhuine go chéile. Mar athrú ar an treise is ea a chloiseann an chluas athrú déine ar an bfhuaim.

Ní hionann íogaireacht na cluaise chun gach uile mhinicíochta. 'Cloismhéadracht' a thugtar ar na modhanna a úsáidtear chun íogaireacht na cluaise a thomhas. An fhuaim is lú déine a chloiseann an chluas - sin í tairseach na cloisteála. Ní hionann an tairseach ar gach uile mhinicíocht. Ní chloistear treise ar bith faoi bhun na tairsí-is cuma cén déine a bhíonn intí. Ni chloistear airde ar bith faoi bhun 20 Hz minicíocht ná os cionn 20 kHz-is cuma cén mhinicíochta agus is cuma cén déine a bhíonn san fhuaim.

"Nod don Eolach''. Le caoinchead an Dr Matt Hussey.